Afwijzingsgevoeligheid bij ADHD: meer dan alleen gevoelig

afwijzingsgevoeligheid adhd

ADHD en afwijzingsgevoeligheid gaan vaak samen. Het is een onderwerp dat niet alleen degenen met ADHD treft, maar ook onze omgeving. Ontdek hier wat afwijzingsgevoeligheid is, waarom het vaak voorkomt samen met ADHD en wat we kunnen doen.

Wat is afwijzingsgevoeligheid (RSD: Rejection Sensitivity Dysphoria)?

De meeste mensen houden niet van afwijzing. Of het nu in een romantische relatie is, een vriendschap, of op het werk, het is gebruikelijk om negatieve, onaangename gevoelens te ervaren. Dit kan variëren van verwarring en verdriet tot woede. Maar meestal lukt het je om je emoties vrij snel onder controle te krijgen. Dit geldt niet voor iemand die last heeft van afwijzingsgevoeligheid.

Een extreme (emotionele) reactie op de perceptie van afwijzing

Afwijzingsgevoeligheid verwijst naar de neiging van een individu om sterk te reageren op signalen of ervaringen die wijzen op afwijzing, kritiek of het gebrek aan acceptatie door anderen. Het maakt niet zoveel uit of de afwijzing ‘echt' is, of ingebeeld.

Dit zorgt voor gevoelens van angst, onzekerheid en pijn wanneer je het gevoel hebt dat je niet wordt geaccepteerd of gewaardeerd door anderen. Mensen die gevoelig zijn voor afwijzing, kunnen zelfs kleine aanwijzingen van afwijzing interpreteren als bewijs dat ze niet goed genoeg zijn of niet worden gewaardeerd.

RSD: Rejection Sensitivity Dysphoria

De Engelse term voor afwijzingsgevoeligheid is “rejection sensitivity dysphoria”, en de afkorting is “RSD”. Dit concept wordt vaak gebruikt in de psychologie en de psychiatrie om de mate van gevoeligheid voor afwijzing bij individuen te beschrijven en te meten.

Is rejection sensitivity een diagnose?

RSD heeft geen officieel vastgestelde symptomen en is geen formeel medische diagnose. Echter, artsen en therapeuten gebruiken de term vaak wanneer ze overdreven reacties opmerken die verbonden zijn aan een officiële gedragsaandoening zoals ADHD.

Oorzaken van afwijzingsgevoeligheid

De oorzaken van afwijzingsgevoeligheid zijn divers en kunnen complex zijn. Mensen die in hun jeugd herhaaldelijk zijn afgewezen of getraumatiseerd zijn, lopen een groter risico op het ontwikkelen van een verhoogde gevoeligheid voor afwijzing. Ook genetische aanleg, negatief zelfbeeld, onveilige hechting en perfectionisme kunnen bijdragen aan het gevoel van afwijzing. Bovendien spelen culturele en sociale invloeden een rol in hoe afwijzing wordt ervaren en verwerkt. Het is essentieel om te begrijpen dat afwijzingsgevoeligheid vaak het gevolg is van een combinatie van deze factoren en dat individuele ervaringen kunnen variëren.

Extra gevoelig?

Moeilijke jeugdervaringen en vroege negatieve ervaringen kunnen een diepere impact hebben op ons allemaal. Maar vooral als je gevoelig bent (en bijvoorbeeld last hebt van ADHD of HSP) kan zo'n ervaring een nog diepere impact hebben. Dit komt omdat we dingen dieper verwerken, een hoog zelfbewustzijn hebben en anderen vaak heel serieus nemen. Over het algemeen kunnen mensen die geen last hebben van HSP of bijvoorbeeld ADHD, makkelijker omgaan met negatieve ervaringen.

ADHD rejection sensitivity dysphoria

Hoe voelt RSD?

Afwijzingsgevoeligheid kan verschillende gevoelens oproepen, afhankelijk van de situatie en de individuele kenmerken van iemand. Hier zijn enkele veelvoorkomende gevoelens die mensen kunnen ervaren:

  • Angst: Je kan angst voelen in sociale situaties, bang om afgewezen of bekritiseerd te worden door anderen.
  • Onzekerheid: Er kan een constante onderliggende gevoel van onzekerheid zijn over je eigen waarde en acceptatie door anderen.
  • Pijn: Afwijzing kan pijnlijk zijn, zowel emotioneel als soms zelfs fysiek, en kan diepe wonden achterlaten die moeilijk te genezen zijn.
  • Zelftwijfel: Je kunt gaan twijfelen aan jezelf en aan je vermogen om relaties op te bouwen of succesvol te zijn in sociale situaties.
  • Verdriet: De constante angst voor afwijzing kan leiden tot gevoelens van verdriet of depressie, vooral als afwijzing een terugkerend thema is in je leven.
  • Woede of frustratie: Sommige mensen kunnen boosheid of frustratie voelen tegenover anderen die zij zien als de oorzaak van hun afwijzing, of tegenover zichzelf voor het ervaren van deze gevoelens.
  • Zelfisolatie: Om de pijn van afwijzing te vermijden, kan het zijn dat je je gaat terugtrekken en jezelf gaat isoleren van anderen, wat kan leiden tot eenzaamheid en verdere negatieve gevoelens.

Kortom, afwijzingsgevoeligheid kan een breed scala aan emotionele reacties veroorzaken, variërend van angst en onzekerheid tot verdriet en woede. Deze gevoelens kunnen diep ingrijpen in je welzijn en kwaliteit van leven, en het is belangrijk om ondersteuning te zoeken als je hiermee worstelt.

RSD rejection sensitivity dysphoria

Voorbeelden van situaties waarin afwijzingsgevoeligheid speelt

Misschien twijfel je of je last hebt van afwijzingsgevoeligheid. Hier volgen twee voorbeelden van hoe afwijzingsgevoeligheid zich kan manifesteren in je leven.

Voorbeeld 1: afwijzingsgevoelig in een sollicitatiegesprek

Stel je voor dat je een sollicitatiegesprek hebt voor je droombaan. Terwijl je het gesprek voert, merk je dat je je steeds zenuwachtiger voelt naarmate de vragen intenser worden. Wanneer de interviewer enkele kritische vragen stelt over je werkervaring, begin je te twijfelen aan je eigen capaciteiten en voel je een knoop in je maag. Je interpreteert de vragen als tekenen van afwijzing en begint je voor te stellen dat je de baan niet krijgt. Zelfs nadat het gesprek voorbij is, blijf je piekeren over wat er gezegd is en voel je je onzeker en angstig.

Voorbeeld 2: afwijzingsgevoelig in vriendschap

Je ontvangt een uitnodiging van een vriend om mee te gaan naar een feestje. Hoewel je dolgraag wil gaan en tijd wil doorbrengen met je vrienden, voel je een knagend gevoel van angst. Je begint je af te vragen of je welkom zal zijn op het feestje en of je vrienden je echt leuk vinden. Zelfs als je weet dat je gewoon gevraagd bent om te komen, kan je niet stoppen met nadenken over mogelijke scenario's waarin je wordt afgewezen of buitengesloten. Uiteindelijk besluit je thuis te blijven, omdat je de angst voor afwijzing niet kan overwinnen, zelfs als je weet dat het irrationeel is.

ADD afwijzingsgevoeligheid

Als ADHD'er heb je misschien extra last van afwijzingsgevoeligheid

Zoals eerder genoemd heb je als ADHD'er misschien eerder last van rejection sensitivity. Volgens Psychologie Magazine hebben ook HSP's extra vaak last van rejection sensitivity. Dit heeft verschillende redenen.

Dit zijn belangrijke redenen waarom iemand die AD(H)D heeft of hooggevoelig is, extra snel last kan krijgen van afwijzingsgevoeligheid:

  1. Neurologische verschillen: De neurologische verschillen die ten grondslag liggen aan ADHD kunnen ook van invloed zijn op hoe iemand sociale signalen verwerkt. Mensen met ADHD kunnen bijvoorbeeld moeite hebben met het filteren van informatie en het interpreteren van non-verbale signalen. Dit maakt ons gevoeliger voor mogelijke afwijzing.
  2. Impulsiviteit en emotionele regulatie: Mensen met ADHD kunnen moeite hebben met het reguleren van emoties en impulsen. Hierdoor reageren we misschien sneller en sterker op situaties die afwijzing impliceren. We kunnen bijvoorbeeld impulsief reageren op kritiek of afwijzing zonder eerst na te denken over de situatie. Dit kan leiden tot verhoogde gevoelens van afwijzing.
  3. Herhaalde negatieve ervaringen: Veel mensen met ADHD hebben in het verleden negatieve ervaringen gehad, zoals afwijzing op school, werk of in sociale situaties, vanwege symptomen zoals impulsiviteit, hyperactiviteit of vergeetachtigheid. Deze herhaalde ervaringen van afwijzing kunnen leiden tot een verhoogde gevoeligheid voor afwijzing in de toekomst.
  4. Zelfbeeld en zelfvertrouwen: Mensen met ADHD kunnen een lager zelfbeeld hebben als gevolg van de uitdagingen waarmee ze worden geconfronteerd. Een lager zelfbeeld kan ons gevoeliger maken voor kritiek en afwijzing, omdat we ons al onzeker voelen over onszelf en onze capaciteiten.
  5. Behoefte aan sociale goedkeuring: Net als iedereen hebben mensen met ADHD een behoefte aan sociale goedkeuring en acceptatie. Wanneer we het gevoel hebben dat we worden afgewezen, kan dit een sterke emotionele reactie oproepen vanwege de belangrijke rol die sociale relaties spelen in ons leven.

Kortom, de combinatie van neurologische verschillen, impulsiviteit, herhaalde negatieve ervaringen, zelfbeeld en behoefte aan sociale goedkeuring kan bijdragen aan de hogere prevalentie van afwijzingsgevoeligheid bij mensen met ADHD. Het is belangrijk om deze gevoelens serieus te nemen en gepaste ondersteuning te bieden om mensen met ADHD te helpen omgaan met afwijzingsgevoeligheid.

Onderzoek naar ADHD en afwijzingsgevoeligheid (in de hersenen)

Wetenschappelijk bewijs over wie RSD ontwikkelt en hoe het gekoppeld is aan ADHD is nog steeds beperkt. Dat komt omdat het moeilijk is om afwijzing te meten. Eugene Arnold, MD, een psychiater en specialist in gedragsgezondheid aan de Ohio State University, gelooft echter dat mensen met ADHD waarschijnlijker symptomen van RSD vertonen vanwege verschillen in de structuur van de hersenen.

Voor mensen met ADHD werkt de frontale kwab van de hersenen, die de aandacht, taal, sociale vaardigheden, impulsbeheersing, oordeelsvermogen en probleemoplossend vermogen controleert, iets anders. Dit kan ertoe leiden dat je bepaalde sociale signalen of details mist of er niet op let, of dat je niet goed samenwerkt in een team. Ook kun je onduidelijke gesprekken interpreteren als een vorm van afwijzing, plagen of kritiek.

Dit kan overweldigende gevoelens van verwarring, falen, verraad, pijn en verdriet veroorzaken. En je zou het moeilijk kunnen vinden om je emoties te reguleren en ze zo snel onder controle te houden als anderen zonder ADHD. Mentale gezondheidsaandoeningen en stemmingsstoornissen kunnen ook gekoppeld zijn aan RSD. Maar experts moeten meer onderzoek doen naar RSD om het beter te begrijpen (Bron: WebMD).

afwijzingsgevoelig ADHD

Gabor Maté, auteur van ‘het Verstrooide Brein' over afwijzingsgevoeligheid

Dr. Gabor Maté is een gerenommeerd expert op het gebied van ADHD en trauma. Deze Canadese arts heeft inzichten gedeeld over afwijzingsgevoeligheid bij ADHD. In zijn werk benadrukt hij de relatie tussen ADHD en vroege ervaringen van afwijzing, stress en trauma. Maté stelt dat mensen met ADHD vaak gevoeliger zijn voor afwijzing vanwege hun unieke neurologische en psychologische make-up. Hij wijst erop dat vroege ervaringen van afwijzing of trauma de ontwikkeling van ADHD-symptomen kunnen beïnvloeden. Dit versterkt de gevoeligheid voor afwijzing later in het leven. Dit bespreekt hij onder anderen in zijn populaire boek: Het Verstrooide Brein.

Maté benadrukt ook het belang van een holistische benadering bij de behandeling van ADHD. Hierbij moet niet alleen gekene worden naar de symptomen. Maar ook naar de onderliggende oorzaken, waaronder afwijzingsgevoeligheid en trauma. Hij pleit voor empathische en ondersteunende benaderingen die rekening houden met de emotionele behoeften van mensen met ADHD. Inclusief het omgaan met afwijzingsgevoeligheid.

afwijzingsgevoeligheid bij ADHD

De gevolgen van afwijzingsgevoeligheid bij ADHD

Last hebben van afwijzingsgevoeligheid is niet alleen heel vervelend, maar het kan ook ernstige gevolgen hebben. Mensen met ADHD ervaren vaak een intenser gevoel van afwijzing dan anderen. Dit kan ons zelfvertrouwen en zelfbeeld aantasten. We kunnen ons bijvoorbeeld buitengesloten voelen in sociale situaties of denken dat anderen ons niet waarderen vanwege hun symptomen, zoals impulsiviteit of vergeetachtigheid. Deze gevoelens kunnen leiden tot angst, depressie en zelfs sociale isolatie.

Negatieve gevolgen

De belangrijkste negatieve gevolgen van afwijzingsgevoeligheid bij ADHD zijn:

  • Verhoogde stress en angst: Afwijzingsgevoeligheid kan leiden tot voortdurende stress en angst bij mensen met ADHD. Dit komt doordat we voortdurend bezorgd zijn over afwijzing en kritiek van anderen.
  • Verminderd zelfvertrouwen: Constante blootstelling aan afwijzing kan het zelfvertrouwen van mensen met ADHD aantasten. Hierdoor gaan we onszelf onderwaarderen en twijfelen aan onze capaciteiten.
  • Sociale isolatie: Mensen met ADHD kunnen zich terugtrekken uit sociale situaties om de pijn van afwijzing te vermijden. Dit kan leiden tot isolatie en eenzaamheid.
  • Depressie: Afwijzingsgevoeligheid kan bijdragen aan het ontstaan ​​van depressie bij mensen met ADHD. DIt komt omdat we ons machteloos en hopeloos kunnen voelen over ons vermogen om geaccepteerd te worden door anderen.
  • Interpersoonlijke conflicten: De angst voor afwijzing kan leiden tot interpersoonlijke conflicten en moeilijkheden bij het aangaan en onderhouden van relaties. Dit komt doordat we door onze ADHD defensief of teruggetrokken kunnen worden in reactie op vermeende afwijzing.
  • Perfectionisme: Sommige mensen met ADHD kunnen perfectionistische neigingen ontwikkelen als een manier om afwijzing te vermijden. Dit kan leiden tot overmatige stress en frustratie.
  • Beperking van levenskansen: Afwijzingsgevoeligheid kan mensen met ADHD ervan weerhouden nieuwe kansen te omarmen of risico's te nemen. HIerdoor missen we mogelijk waardevolle kansen in ons persoonlijke en professionele leven.

Kortom, afwijzingsgevoeligheid kan een breed scala aan negatieve gevolgen hebben voor mensen met ADHD, die ons algehele welzijn en kwaliteit van leven beïnvloeden.

adhd afwijzingsgevoeligheid

Hoe omgaan met afwijzingsgevoeligheid bij ADHD?

Het is essentieel voor mensen met ADHD en onze dierbaren om strategieën te ontwikkelen om met afwijzingsgevoeligheid om te gaan. Dit kan onder meer zijn het leren herkennen en reframen van negatieve gedachten en het opbouwen van zelfcompassie. Maar ook het actief zoeken naar ondersteunende sociale netwerken helpt.

Hier zijn een paar waardevolle tips die kunnen helpen bij het omgaan met afwijzingsgevoeligheid:

  • Bewustwording: Het is belangrijk om je bewust te worden van je afwijzingsgevoeligheid en de situaties die deze gevoelens triggeren. Door bewustwording te ontwikkelen, kun je beginnen te begrijpen waarom je bepaalde reacties hebt en hoe je hiermee om kunt gaan.
  • Zelfcompassie: Leer vriendelijk en begripvol te zijn voor jezelf, vooral wanneer je gevoelens van afwijzing ervaart. Zelfcompassie kan helpen om negatieve gedachten en gevoelens te verzachten en jezelf te accepteren zoals je bent.
  • Assertiviteitstraining: Het ontwikkelen van assertiviteit kan je helpen om op een gezonde manier voor jezelf op te komen en grenzen te stellen in relaties. Hierdoor kun je beter omgaan met situaties waarin je je afgewezen voelt.
  • Zoek steun: Praat met vrienden, familieleden of een therapeut over je gevoelens van afwijzing. Het delen van je ervaringen en emoties met anderen kan een gevoel van verbondenheid en steun bieden. Je kunt dit ook doen in onze community.
  • Perspectief veranderen: Probeer een ander perspectief aan te nemen op afwijzing en kritiek. Besef dat afwijzing niet altijd persoonlijk bedoeld is en vaak meer zegt over de ander dan over jou.
  • Zelfzorg beoefenen: Neem de tijd om voor jezelf te zorgen en activiteiten te doen die je ontspanning en vreugde brengen. Zelfzorg kan helpen om je veerkracht te vergroten en je beter in staat te stellen om met afwijzingsgevoeligheid om te gaan.

Door deze tips toe te passen en actief te werken aan het versterken van je emotionele veerkracht, kun je beter leren omgaan met afwijzingsgevoeligheid en een gezonder gevoel van eigenwaarde ontwikkelen.

Therapie of coaching

Professionele begeleiding en therapie kunnen ook waardevolle tools bieden voor het leren omgaan met afwijzingsgevoeligheid. Heb jij AD(H)D en wil je eens praten met een trainer/coach die gespecialiseerd is in ADHD? Onze ADD trainer/coach Jasper Buitenhuis heeft zich gespecialiseerd in afwijzingsgevoeligheid. Vul het formulier hier in en maak vrijblijvend kennis met Jasper.

Bekijk hier al onze coaches.

Community, je bent niet alleen!

Het helpt ook om je te omringen met gelijkgestemden, en te praten met andere mensen die last hebben van afwijzingsgevoeligheid. Voel je welkom in onze online Wandering Minds Community, waar je in contact komt met andere unieke breinen. Dit is een veilige, besloten online omgeving waar je voor een kleine vergoeding in contact komt met lotgenoten.

Tot slot

Afwijzingsgevoeligheid bij ADHD is een belangrijk aspect van de aandoening dat vaak over het hoofd wordt gezien. Door dit fenomeen beter te begrijpen, kunnen we een meer inclusieve en ondersteunende omgeving creëren voor mensen met ADHD. Het erkennen van de impact van afwijzingsgevoeligheid op het dagelijks leven van mensen met ADHD is een cruciale stap. Dit zorgt voor een beter begrip en een effectievere ondersteuning van degenen die met deze aandoening leven.

Bronnen:

  • WebMD
  • Barkley, Russell A. Taking Charge of ADHD: The Complete, Authoritative Guide for Parents. The Guilford Press, 2013.
  • Hallowell, Edward M., and John J. Ratey. Driven to Distraction (Revised): Recognizing and Coping with Attention Deficit Disorder. Anchor, 2011.
  • Nigg, Joel T. What Causes ADHD?: Understanding What Goes Wrong and Why. The Guilford Press, 2006.
  • Boek: Gabor Maté. Het Verstrooide Brein, ADD begrijpen en helen.
  • Maté, Gabor. In the Realm of Hungry Ghosts: Close Encounters with Addiction. Knopf Canada, 2008.

Hey, mooi brein!

Verlang jij naar rust in je hoofd en plezier en betekenis in je leven? Volg ons in social medialand en ontdek nog meer tips, verhalen en een bron van inspiratie voor jouw unieke brein. In onze community komen creatieve, eigen-wijze en unieke breinen samen om te ontwarren, ontdekken en samen te groeien. Deel jouw ervaringen en verhalen, stel een vraag en vind antwoorden van experts en ervaringsdeskundigen. Ontdek je ware ik, omarm de chaos en geniet van de avonturen van ons dwalende brein.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ontvang onze nieuwsbrief en ontdek tips, verhalen en wijsheden voor een fijn leven met jouw Wandering Mind

Mis niets!

15585
Scroll naar boven